Bộ Công an (BCA) trình dự thảo sửa đổi một số điều luật của Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015 (sửa đổi 2017), tôi thấy có nhiều điều luật sửa đổi phù hợp nhưng có một số điều chưa thực sự phù hợp, bài viết này chỉ kiến nghị xem lại Điều 108: Tội phản bội Tổ quốc. Xin trích điều luật từ dự thảo của BCA như sau:
“Công dân Việt Nam nào câu kết với nước ngoài nhằm gây nguy hại cho độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tiềm lực quốc phòng, an ninh, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 30 năm (quy định hiện hành là 20 năm), tù chung thân, chung thân không xét giảm án hoặc tử hình.”
Có ba vấn đề đánh giá và góp ý như sau:
1) Tổ quốc là thiêng liêng, bất khả xâm phạm nên điều luật này nhất thiết phải có để công dân Việt Nam tuân thủ, đây vừa là trách nhiệm, nghĩa vụ vừa là quyền của mỗi con người.
2) Điều luật có đoạn: “… gây nguy hại cho chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” thì cũng bị xem là “Phản bội Tổ quốc,” ở đây có các cách hiểu:
Có thể ban soạn thảo luật cho rằng Đất nước, Tổ quốc đang được vận hành bởi chế độ XHCN nên xâm hại chế độ cũng là phản bội Tổ quốc. Tuy nhiên, tôi cho rằng chế độ dù đó là “phong kiến”; “tư sản”; “XHCN”; “TBCN”, v.v. thì đây chỉ là cơ chế vận hành, điều hành của một Nhà nước, quốc gia tuỳ thuộc nhiều yếu tố, hoàn cảnh lịch sử khác nhau. Do đó, chế độ không phải là thực thể bất biến mà có thể thay đổi theo thời gian, còn Tổ quốc là duy nhất và không bao giờ thay đổi.
Ví dụ: Việt Nam có hơn 4.000 năm trải qua các triều đại, chế độ như phong kiến, XHCN nhưng cũng ngần ấy thời gian con người Việt Nam chỉ có một Tổ quốc duy nhất!
Đoạn [“gây nguy hại chế độ XHCN” và “Nhà nước CHXHCN Việt Nam”] là bị thừa vì nếu “gây nguy hại cho Nhà nước CHXHCN Việt Nam” cũng đồng nghĩa gián tiếp, trực tiếp “gây nguy hại chế độ XHCN” vì Việt Nam đang vận hành theo chế độ XHCN.
Ngoài ra, điều luật vẫn còn thiếu “đối tượng, yếu tố cấu thành” đó là: “Công dân Việt Nam câu kết với Công dân Việt Nam dù đang ở trong hay ngoài nước nhằm gây hại cho độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lẫn thổ” thì vẫn bị xem là: Phản bội Tổ quốc.
3) Kiến nghị:
Bỏ cụm từ “gây nguy hại cho chế độ XHCN” ra khỏi Điều 108 do vừa bị thừa vừa không đúng bản chất và khoa học pháp lý hình sự. Cần bổ sung thêm đoạn đầu của điều luật như sau: “Công dân Việt Nam nào câu kết với nước ngoài HOẶC câu kết với Công dân Việt Nam nhằm gây hại…” Chi tiết điều luật kiến nghị, sửa đổi hoàn chỉnh xem ở phần bình luận sau đây:
P/S: Hy vọng ý kiến góp ý, chia sẻ của tôi với tư cách là một công dân cũng là người luật sư yêu Đất nước, Tổ quốc Việt Nam sẽ được BCA và nhà làm luật tiếp thu để BLHS sửa đổi lần này mang lại hiệu quả thiết thực nhất!
LS Lê Ngọc Luân
Nguồn: FB LS Lê Ngọc Luân
