Ngày tàn của TikTok

Ông Shou Zi Chew, tổng giám đốc TikTok, phát biểu trong cuộc điều trần trước Quốc Hội Hoa Kỳ hôm 23/3/2023. Ảnh: Chip Somodevilla/ Getty Images
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

Tổng giám đốc điều hành của mạng xã hội TikTok – một nền tảng truyền thông của Trung Quốc – hôm Thứ Năm, 23 Tháng Ba, bị các nhà lập pháp của Mỹ “truy” suốt năm tiếng đồng hồ trong một vụ điều trần sẽ quyết định số phận của mạng xã hội này tại Mỹ.

Bạn đọc cao niên có thể không quan tâm tới TikTok và không rõ tại sao một mạng xã hội nặng tính chất giải trí lại có thể biến thành một vấn đề “quốc gia đại sự” trong cuộc tranh chấp giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, đối với giới trẻ, TikTok là một phần cuộc sống và số phận của nó đang rất được chú ý.

Hiện tại, bên cạnh vụ công an Trung Quốc bố ráp trụ sở một công ty Mỹ tại Bắc Kinh, bắt đi nhiều nhân viên và vụ đấu khẩu kịch liệt giữa Bắc Kinh và Washington chung quanh cuộc hành quân bảo vệ tự do hải hành của một khu trục hạm của Hạm Đội 7 gần quần đảo Hoàng Sa mấy ngày qua, vụ TikTok đang trở thành điểm nóng trong cuộc đối đầu Mỹ-Trung Quốc.

Bạn đọc cao niên có thể không quan tâm tới TikTok và không rõ tại sao một mạng xã hội nặng tính chất giải trí lại có thể biến thành một vấn đề “quốc gia đại sự” trong cuộc tranh chấp giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, đối với giới trẻ, TikTok là một phần cuộc sống và số phận của nó đang rất được chú ý.

Hiện tại, bên cạnh vụ công an Trung Quốc bố ráp trụ sở một công ty Mỹ tại Bắc Kinh, bắt đi nhiều nhân viên và vụ đấu khẩu kịch liệt giữa Bắc Kinh và Washington chung quanh cuộc hành quân bảo vệ tự do hải hành của một khu trục hạm của Hạm Đội 7 gần quần đảo Hoàng Sa mấy ngày qua, vụ TikTok đang trở thành điểm nóng trong cuộc đối đầu Mỹ-Trung Quốc.

Như vừa nêu, TikTok là sản phẩm của Trung Quốc, mà Bắc Kinh có luật an ninh quốc gia rất khắc nghiệt, quy định tất cả mọi doanh nghiệp công tư đều phải cung cấp dữ liệu cho chính phủ khi có yêu cầu. Vì thế, chính phủ Mỹ lo ngại qua TikTok, chính quyền Trung Quốc có thể tiếp cận, thu thập và phân tích dữ liệu của hàng trăm triệu công dân Mỹ phục vụ cho các mục tiêu chính trị của họ.

Thêm nữa, là một mạng truyền thông, TikTok có thể được sử dụng để phát tán tin giả, xuyên tạc, ảnh hưởng xấu đến dư luận công chúng Hoa Kỳ hoặc ít nhất là để tuyên truyền cho đường lối chính sách của Trung Quốc.

Từ hai mối lo đó, chính phủ Mỹ từ thời Tổng Thống Donald Trump đến Tổng Thống Joe Biden hiện nay đã tìm nhiều cách để hạn chế ảnh hưởng, thậm chí cấm hẳn hoạt động của TikTok. Phiên điều trần của tổng giám đốc TikTok tại Quốc Hội hôm Thứ Năm là nhằm chuẩn bị các đạo luật, mở hành lang pháp lý cho các chính sách của chính phủ.

Lựa chọn nào cho TikTok?

Tháng trước, chính phủ Mỹ đã đặt ra cho các cơ quan liên bang thời hạn 30 ngày để gỡ bỏ TikTok khỏi các thiết bị điện toán (máy vi tính, điện thoại thông minh) do chính phủ sở hữu. Quân đội Mỹ và hàng chục tiểu bang cũng đưa ra chính sách tương tự.

Không phải chỉ có Mỹ mới cứng rắn như vậy. Nhật báo The Washington Post ngày 24 Tháng Ba ghi nhận, cho đến nay, 27 nước Liên Âu, Anh, Canada, Úc, New Zealand, Đài Loan, Ấn Độ, Indonesia. Pakistan, và Afghanistan đều đã ban hành lệnh cấm tương tự, thậm chí Ấn Độ cấm toàn bộ dân chúng xài TikTok chứ không chỉ giới hạn trong những thiết bị thuộc sở hữu của chính phủ.

Sử dụng lại một giải pháp có từ thời Tổng Thống Trump, chính quyền Biden đặt ra cho TikTok hai lựa chọn: Hoặc bán cổ phần kiểm soát cho các công ty Mỹ hoặc chấm dứt hoạt động tại Mỹ.

Trong hai năm qua, Ủy Ban Đầu Tư Nước Ngoài của Mỹ (Committee on Foreign Investment in the United States – CFIUS) đã nỗ lực vận động cho lựa chọn số một với niềm tin rằng, nếu các nhà đầu tư Mỹ nắm quyền sở hữu TikTok thay cho công ty ByteDance của Trung Quốc thì có thể ngăn được việc chuyển giao dữ liệu người dùng Mỹ cho Bắc Kinh và hạn chế được việc Trung Quốc sử dụng mạng xã hội này để tuyên truyền cho đảng Cộng sản.

Tuy nhiên, ban lãnh đạo TikTok cho rằng việc thay đổi sở hữu không làm giảm mối lo về bảo mật dữ liệu. Thay vì bán cổ phần, công ty sẽ đầu tư $1,5 tỷ để bảo vệ dữ liệu và nội dung của người dùng ở Mỹ khỏi sự tiếp cận của chính phủ Trung Quốc. Công ty đặt máy chủ (server) chứa dữ liệu ngay tại Mỹ dưới sự giám sát của một tập đoàn Mỹ, Oracle Corp. Lập luận đó không thuyết phục được các nhà lập pháp. Tại phiên điều trần, hơn 50 nhà lập pháp Mỹ bày tỏ hoài nghi sâu sắc đối với lập luận của ông Chew. Họ miêu tả TikTok là mối nguy hiểm đối với an ninh quốc gia, xâm phạm quyền riêng tư của mọi người, gây hại cho sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên và dẫn đến cái chết của một số thanh niên.

Chính phủ Trung Quốc cũng vào cuộc. Vài giờ trước khi ông Shou Zi Chew ra điều trần, Bộ Thương Mại Trung Quốc ra tuyên bố nói việc bán TikTok tại Mỹ là hoạt động xuất cảng công nghệ phải được Bắc Kinh phê chuẩn. Bà Mao Ninh, người phát ngôn Bộ Ngoại Giao Trung Quốc, cực lực phản đối việc TikTok bán quyền sở hữu cho người Mỹ. Bà Mao nói, Bắc Kinh không bao giờ yêu cầu các công ty của họ thu thập dữ liệu và thông tin tình báo ở nước ngoài một cách bất hợp pháp. Nhưng sự can thiệp vội vàng và mạnh mẽ của Trung Quốc vào sự việc càng khiến người ta nghi ngờ khả năng TikTok – và các công ty công nghệ khác của Trung Quốc – bị dùng làm công cụ thực hiện các mục tiêu chính trị của Bắc Kinh.

Với phản ứng của chính phủ Trung Quốc, TikTok chỉ còn một lựa chọn duy nhất là chấm dứt hoạt động tại Mỹ.

Thách thức pháp lý

Cuộc điều trần về TikTok, do Ủy Ban Năng Lượng và Thương Mại Hạ Viện tổ chức và chủ trì, thể hiện một sự đoàn kết hiếm thấy tại Quốc Hội Mỹ. Hầu hết các dân biểu và thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng đều muốn chấm dứt hoạt động của mạng xã hội này. Nhật báo The Wall Street Journal cho biết hiện Quốc Hội Mỹ đang xem xét một số dự luật có thể cấm hẳn TikTok hoặc cấm các công ty Mỹ làm ăn, đăng quảng cáo trên mạng TikTok. Một số dự luật cho phép chính phủ Mỹ cấm hoặc hạn chế các mạng điện toán liên kết với các chính phủ ngoại quốc thù địch. Một số dự luật khác yêu cầu tăng cường bảo mật dữ liệu cá nhân toàn diện hơn.

Nhưng theo một số chuyên gia pháp lý, cấm TikTok là chuyện nói dễ làm khó. Năm 2020, chính quyền Trump xác định TikTok là một rủi ro an ninh quốc gia, ra lệnh cấm TikTok trên các chợ ứng dụng của Apple và Google sau khi yêu cầu TikTok bán cổ phần cho Oracle và Walmart không tiến triển được. Nhưng lệnh đó bị hai chánh án liên bang ngăn cản vì cho rằng nó vi phạm Hiến Pháp Hoa Kỳ.

Bây giờ những biện pháp cứng rắn của chính quyền Biden chắc chắn cũng gặp phải những thách thức pháp lý tương tự. Các nhà luật học dựa vào Tu Chính Án Thứ Nhất để phản đối việc cấm TikTok và các mạng truyền thông khác. Trong bình luận đăng trên nhật báo The New York Times ngày 24 Tháng Ba, Luật Sư Jameel Jaffer, giám đốc điều hành Viện Knight First Amendment của đại học Columbia University, cho rằng, người dùng TikTok tại Mỹ “có quyền không thể tranh cãi theo Tu Chính Án Thứ Nhất khi họ đăng và tiếp nhận thông tin trên nền tảng này.” “Tính chính danh của chế độ dân chủ tùy thuộc vào sự trao đổi tự do thông tin và ý tưởng, kể cả xuyên biên giới quốc gia. Trừ những trường hợp cực đoan nhất, công dân phải có quyền tham gia tự do vào các nền tảng truyền thông mà họ lựa chọn,” ông Jaffer viết.

Dù vậy, ngày tàn của TikTok cũng đã điểm. Trung Quốc từ lâu đã cấm cửa các mạng truyền thông Mỹ như YouTube, Google, Facebook, và Twitter nên việc Hoa Kỳ cấm các mạng của họ như TikTok, WeChat không phải là phi lý hay quá đáng. Có điều, Hoa Kỳ không phải là nước độc tài toàn trị như Trung Quốc nên các quyết định của chính phủ phải được thực hiện sao cho thỏa mãn được các điều kiện pháp lý của một nền dân chủ, trong đó quyền tự do của công dân có vị trí tối thượng.

Vụ TikTok còn đánh dấu sự chấm dứt của một thời kỳ. Từ nay, các công ty Trung Quốc và Hoa Kỳ làm ăn trên đất của nhau không thể chỉ tập trung tìm kiếm lợi nhuận mà phải quan tâm tới cạnh tranh địa chính trị giữa hai nước.

Hiếu Chân

Nguồn: Người Việt

 

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

BÀI MỚI

Bộ trưởng Công an Việt Nam Tô Lâm, được đề cử làm tân chủ tịch nước, tại phiên họp Quốc hội tại Hà Nội vào ngày 20 tháng 5 năm 2024. Ảnh: AFP

Miễn nhiệm chức bộ trưởng công an của Đại tướng Tô Lâm phút 89?

Việc miễn nhiệm chức bộ trưởng công an đối với Tô Lâm được bổ sung vào phút chót trong nghị trình Quốc hội, được dư luận cho là bất ngờ và cho thấy sự mất đoàn kết trong nội bộ lãnh đạo cấp cao.

“… Theo tôi, chính trường Việt Nam sẽ tiếp tục hỗn loạn nếu Tô Lâm vào vị trí chủ tịch nước, vì Tô Lâm có thể miễn nhiệm cả Thủ tướng Phạm Minh Chính. Ông Chính cũng xuất thân từ công an nên, cả ông Tô Lâm lẫn ông Chính đều nắm trong tay nhiều bằng chứng về nhau. Chính điều đó tôi cho rằng, cuộc đấu đá vẫn còn tiếp diễn và một thời loạn lạc mới đang bắt đầu.” (Một nhà quan sát tình hình chính trị trong nước)

Công ty Foxconn ở Đài Bắc, Taiwan, 31/10/2022. Ảnh: Reuters

Reuters: Việt Nam yêu cầu doanh nghiệp, trong đó có Foxconn, giảm sử dụng điện

Các quan chức Việt Nam vừa kêu gọi nhà cung cấp Foxconn của Apple tự nguyện giảm 30% mức tiêu thụ điện tại các nhà máy lắp ráp của họ ở miền bắc, khu vực từng xảy ra tình trạng mất điện hồi năm ngoái, Reuters dẫn hai nguồn tin nắm rõ vấn đề cho biết hôm 21/5.

Yêu cầu phải có giải pháp tiết kiệm điện nói trên, mà hai nguồn tin trong ngành khác cho biết cũng đã được đề đạt tới nhiều hãng xưởng, là để đề phòng và nhằm tránh lặp lại tình trạng như mùa hè năm ngoái khi thiếu điện dẫn đến thiệt hại sản lượng hơn 1 tỷ USD.

Trong ảnh: Bộ trưởng Tô Lâm (trái) và Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng

Tô Lâm – Nguyễn Phú Trọng: Khi một rừng không thể có hai hổ!

Bàn cờ chính trị Việt Nam giờ đây đang ở vào thế một rừng hai hổ, khi ông Tô Lâm nổi lên như là một thế lực mới, và có thể thách thức sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Trong tình cảnh đại hội 14 của đảng Cộng Sản đang đến gần, mọi sự chú ý được đổ dồn vào ngôi vị tổng bí thư, và liệu ai sẽ là kẻ chiến bại trong cuộc đua khốc liệt này.

Đài Á châu Tự do tổ chức cuộc hội luận với ba vị khách mời gồm ông Lý Thái Hùng – Chủ tịch đảng Việt Tân, Tiến sĩ Lê Minh Nguyên – Cựu Chủ tịch đảng Tân Đại Việt, và Luật sư Nguyễn Văn Đài – Chủ tịch Hội Anh Em Dân Chủ, để cùng làm rõ.

Tân Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức (phải) và cựu Tổng thống Thái Anh Văn vẫy tay trong lễ nhậm chức của ông Lại ở Đài Bắc, Đài Loan, vào ngày 20/5/2024. Ảnh: AP

Phát biểu nhậm chức, tân tổng thống Đài Loan kêu gọi Trung Quốc ngừng đe dọa quân sự nhưng Bắc Kinh chỉ trích

Tân tổng thống Đài Loan, ông Lại Thanh Đức, trong bài phát biểu nhậm chức hôm 20/5 nói rằng ông muốn hòa bình với Trung Quốc và kêu gọi nước này chấm dứt các mối đe dọa quân sự cũng như hăm dọa hòn đảo tự trị mà Bắc Kinh luôn tuyên bố là lãnh thổ của mình.

“Tôi hy vọng rằng Trung Quốc sẽ đối mặt với thực tế về sự tồn tại của (Đài Loan), tôn trọng sự lựa chọn của người dân Đài Loan và với thiện chí, chọn đối thoại thay vì đối đầu,” ông Lại nói sau khi tuyên thệ nhậm chức.