Dự án Đường sắt cao tốc Bắc – Nam là một đại dự án hạ tầng có quy mô và độ phức tạp rất cao, không chỉ đối với Việt Nam mà với bất kỳ nhà đầu tư tư nhân nào trên thế giới. Để triển khai thành công, dự án này đòi hỏi đồng thời ba nhóm năng lực then chốt…
Vingroup (VinSpeed), Thaco và nhiều tập đoàn được nêu đích danh trong báo chí. Họ có quyền tham gia, có tham vọng, có năng lực. Nhưng điều đáng bàn không phải là họ — mà là cơ chế dành cho họ.
Sự việc diễn ra vào ngày 11/5, ban đầu truyền thông nhà nước đồng loạt đưa tin về việc tỷ phú Phạm Nhật Vượng của tập đoàn Vingroup đã góp vốn để thành lập Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed, với tham vọng tham gia vào việc xây dựng đường sắt cao tốc Bắc-Nam.
Tuy nhiên các bài báo về sự kiện này đã được gỡ bỏ hàng loạt trong cùng ngày mà không rõ lý do.
Một chuyên gia về công nghệ và kinh doanh ở Việt Nam muốn ẩn danh vì lý do an ninh cho biết nhiều văn bản có tính chuyên môn liên quan đến dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam, trong đó có cả các tài liệu hội thảo khoa học, đã bị đóng dấu “mật” khiến cho các chuyên gia không thể chia sẻ cho nhau hay chia sẻ cho báo chí.
Tuy nhiên, qua các tài liệu công khai, chúng ta vẫn thấy những nghịch lý trên bức tranh toàn cảnh của dự án này.
Hệ thống tàu tốc độ 200km/h cả Âu – Mỹ sở hữu đã hơn nửa thế kỷ rồi mà Việt Nam còn mơ vẫn chưa được. Huống chi, có ai ngờ còn có những ông ảo tưởng hơn ngồi ở Bộ GTVT mơ luôn lên trời xanh – lại mơ ngay làm đường sắt 350km/h, không chỉ bán cả gia tài mà còn thế chấp cả tài nguyên đi vay tiền mà mua mà xây cho bằng được, dẫu chỉ một đoạn, dẫu kéo dài cả mấy chục năm. Đó là tai họa lớn cho đất nước.
“Tôi đang đặt ra một dấu hỏi rất lớn là khi họ không thể tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi nữa thì liệu họ có quay sang Trung Quốc hay không, và nếu quay sang Trung Quốc thì liệu có giống dự án đường sắt Cát Linh – Hà Nội hay không, tức là do Trung Quốc chỉ định thầu, Trung Quốc thầu và đội vốn lên tới hai lần rưỡi và kéo dài thời gian thi công rất lâu, chưa kể vấn đề chất lượng và vấn đề chính trị kèm theo.” (TS Phạm Chí Dũng)
