Chính phủ Thái Lan đã trục xuất nhà hoạt động nhân quyền người Thượng Y Quynh Bdap về Việt Nam, bất chấp rất nhiều sự can thiệp quốc tế.
Theo báo Bangkok Post, Cục Cải Huấn của chính phủ Thái Lan cho biết qua một bản thông cáo báo chí phổ biến cuối ngày Thứ Sáu 28 Tháng Mười Một là họ đã chuyển giao ông Y Quynh Bdap cho phía cảnh sát Thái, từng bị họ giam giữ từ Tháng Sáu 2024.
Theo nguồn tin, ông đã bị công an đưa về Việt Nam không lâu sau đó, như lời ông Sunai Phasuk, một nhà nghiên cứu cấp cao đặc trách Thái Lan của tổ chức quốc tế Theo Dõi Nhân Quyền (HRW) cho biết.
Các tổ chức bảo vệ nhân quyền của Liên Hiệp Quốc, Ủy Ban Nhân Quyền của Thái Lan, cũng như nhiều chính phủ tây phương và các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế khác đã từng cảnh cáo chính phủ Thái Lan là nếu ông Y Quynh Bdap bị dẫn độ về Việt Nam, ông sẽ bị chế độ CSVN đàn áp thẳng tay, từ tra tấn đến tù tội.
Tháng Tám 2023, công an Việt Nam phát lệnh truy nã đối với ông Y Quynh Bdap và yêu cầu chính phủ Thái Lan dẫn độ. Ông bị vu cho tội “khủng bố” khi ghép tên ông vào vụ nổ súng xảy ra ở trụ sở công an ở hai xã Ea Tiêu và Ea Ktur, huyện Cư Kuin tỉnh Đắk Lắk hồi Tháng Sáu 2023 làm chín người chết.
Khi xảy ra vụ việc này thì ông Y Quynh Bdap đang ở Bangkok và đã được Liên Hiệp Quốc cấp thẻ tị nạn chính trị, chờ đi định cư tại một nước thứ ba. Vì vụ bạo động vừa kể, ông đã bị CSVN kết án khiếm diện 10 năm tù.
“Chính quyền của Thủ Tướng Anutin Charnvirakul đã trắng trợn vi phạm luật lệ quốc gia cũng như các cam kết quốc tế về quyền người tị nạn.” Ông Sunai viết như vậy trên trang X (Twitter) hôm Thứ Bảy. Ngày Thứ Tư 26 Tháng Mười Một, Tòa Phúc Thẩm của Thái đã ra phán quyết là việc dẫn độ ông Y Quynh Bdap về nguyên xứ không vi phạm luật, y như tòa cấp dưới đã tuyên bố.
“Tòa án CSVN từng được biết là kết án các người đấu tranh cho nhân quyền, dân chủ bất chấp các công ước quốc tế mà họ từng ký cam kết tuân hành,” theo lời ông Chanathip Tatiyakarunwong, một nhà khảo cứu về nhân quyền ở Thái Lan của tổ chức Ân Xá Quốc Tế (Amnesty International).
“Khi trao ông Y Quynh Bdap cho cái chế độ mà ông đã trốn chạy vì bị đàn áp bất công, Thái Lan đã vi phạm một trong những điều căn bản về bảo vệ con người trong luật lệ quốc tế. Tiếp theo việc trục xuất người Hồi Uy Ngô Nhĩ (Uyghurs – sắc dân thiểu số ở Tân Cương, Trung Quốc) về Trung Quốc hồi đầu năm nay, đây là lần thứ hai Thái Lan đã trục xuất các cá nhân đối diện với các đàn áp nhân quyền trầm trọng, dù nước Thái đã ban hành lệnh cấm tra tấn và nguyên tắc không trục xuất có hiệu lực từ năm 2023.” Ông nói.
Trong luật lệ quốc tế, trục xuất là cưỡng bách các người xin tị nạn chính trị trở lại nguyên quán mà họ có nguy cơ bị đàn áp.
Tín đồ sắc dân thiểu số
Ông Y Quynh Bdap, người dân tộc Êđê, năm nay 32 tuổi. Sắc tộc Êđê là một trong khoảng 30 sắc dân thiểu số ở khu vực Tây nguyên Việt Nam, gọi chung là người Thượng. Tên gọi này, có từ thời Pháp thuộc, được hiểu là các sắc tộc ít người sống ở các khu vực trên rừng núi cao. Các nhà truyền đạo Tây phương đến các nơi này để truyền giáo nên khá nhiều trong số họ theo hoặc đạo Công Giáo hay Tin Lành.
Ông Y Quynh Bdap được biết đến là một trong những người thành lập tổ chức Người Thượng vì Công Lý [Montagnards Stand for Justice – MSFJ] khi tị nạn ở Thái Lan. Nhưng với chế độ CSVN thì tổ chức này bị gán cho nhãn hiệu “tổ chức khủng bố” vì họ theo dõi và công bố hình ảnh, tin tức các cuộc đàn áp các sắc dân thiểu số của chế độ Hà Nội tại khu vực Tây nguyên.
Suốt nhiều chục năm qua, người Thượng đã bị chế độ CSVN cướp ngang các khu vực luân canh của họ để thành lập các đồn điền trồng cà phê hay cao su mà không hề được bồi thường. Sự đối xử bất công cả về tôn giáo lẫn kinh tế đã dẫn đến cuộc biểu tình năm 2004 của hàng chục ngàn người Thượng ở các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông.
Nhà cầm quyền CSVN đã đưa hàng chục ngàn quân với thiết giáp đến đàn áp khiến nhiều ngàn người Thượng đã vượt biên xin đi tị nạn chính trị ở Cambodia và Thái Lan. Những người không chạy trốn thì bị canh chừng chặt chẽ.
Từ Tháng Sáu 2024, ông Y Quynh Bdap đã được đại diện chính phủ Canada phỏng vấn ở Bangkok để đi định cư. Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc cũng từng khuyến cáo chính phủ Thái Lan không được trục xuất ông về Việt Nam vì nguy cơ sẽ bị đàn áp thẳng tay.
Bà Mary Lawlor, một báo cáo viên đặc biệt về nhân quyền của Liên Hiệp Quốc nói rằng bà “kinh hoàng” khi thấy Tòa Phúc Thẩm của Thái cho phép dẫn độ.
“Khi được bầu làm thành viên của Ủy Ban Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc, Thái Lan đã cam kết tuân thủ những tiêu chuẩn nhân quyền cao nhất,” bà Lawlor viết trên X ngày Thứ Sáu. “Nếu trục xuất Y Quynh Bdap, họ đã trắng tợn làm ngược lại.”
Nguồn: Người Việt
