Tổng Thống Joe Biden cho biết Hoa Kỳ sẽ can thiệp quân sự nếu Trung Quốc tìm cách chiếm Đài Loan bằng vũ lực, một lời cảnh báo khác hẳn với sự mơ hồ có chủ ý trước nay của Washington.
Đây là lần thứ hai trong những tháng gần đây, Tổng Thống Biden tuyên bố Hoa Kỳ sẽ bảo vệ Đài Loan nếu Trung Quốc tấn công đảo quốc này. Lần trước là vào tháng Mười, 2021. Tuy nhiên, cũng như lần trước Tòa Bạch Ốc đã nhanh chóng đính chính các bình luận, nói rằng phát biểu của Tổng Thống Biden không phản ánh sự thay đổi trong chính sách của Hoa Kỳ.
Trong cuộc họp báo chung với Thủ Tướng Nhật Bản Fumio Kishida vào hôm 23 tháng Năm ở Tokyo, một phóng viên đã hỏi ông Biden rằng: “Hoa Kỳ không muốn đưa quân tham chiến trong cuộc xung đột ở Ukraine vì những lý do rõ ràng. Vậy Hoa Kỳ có sẵn sàng can thiệp quân sự để bảo vệ Đài Loan nếu Đài Loan bị xâm lược như Ukraine hay không?”
Tổng Thống Hoa Kỳ trả lời: “Có. Đó là cam kết mà chúng tôi đã hứa.” Ông nói thêm: “Chúng tôi đồng ý với chính sách Một Trung Quốc. Nhưng điều đó không có nghĩa là Trung Quốc có quyền tài phán sử dụng vũ lực để chiếm Đài Loan.”
Hôm thứ Hai, ông Biden đã so sánh một cuộc xâm lược tiềm tàng vào Đài Loan của Trung Quốc với cuộc xâm lược Ukraine của Nga vào đầu năm nay, cảnh báo “Nó sẽ làm mất trật tự toàn bộ khu vực” và nhấn mạnh “Nga phải trả giá lâu dài cho các hành động của mình.” Và đó là tín hiệu cần được gửi đến Trung Quốc về cái giá phải trả của việc tìm cách chiếm Đài Loan bằng vũ lực.
Tổng Thống Biden nói rằng Trung Quốc “hiện đã chơi với lửa” khi cho các chiến đấu cơ bay sát Đài Loan và thực hiện hàng loạt các hoạt động diễn tập quân sự.
Theo chính sách “Một Trung Quốc,” Hoa Kỳ thừa nhận quan điểm của Trung Quốc rằng Đài Loan là một phần của Trung Quốc, nhưng chưa bao giờ chính thức công nhận yêu sách của Bắc Kinh đối với hòn đảo tự trị có 23 triệu dân nầy. Hoa Kỳ cung cấp vũ khí phòng thủ cho Đài Loan, nhưng vẫn cố tình mập mờ về việc liệu họ có can thiệp quân sự trong trường hợp Đài Loan bị Trung Quốc tấn công hay không.
Lời cảnh báo mạnh mẽ của Tổng Thống Biden được đưa ra ngay trước thềm Trung Quốc trong chuyến công du đầu tiên của ông tới Châu Á trên cương vị tổng thống. Chuyến thăm nhằm đoàn kết các đồng minh và đối tác nhằm chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc. Sự việc cũng diễn ra một ngày trước khi ông Biden tham dự hội nghị thượng đỉnh trực tiếp thứ hai của nhóm Đối Thoại An ninh Tứ Giác (Đây là lần thứ hai trong những tháng gần đây, Tổng Thống Biden tuyên bố Hoa Kỳ sẽ bảo vệ Đài Loan nếu Trung Quốc tấn công đảo quốc này.) – bao gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ – đã khiến Bắc Kinh lo ngại.
Trong một tuyên bố đưa ra sau bình luận của Tổng Thống Biden, một giới chức Tòa Bạch Ốc nói rằng: “Như tổng thống đã nói, chính sách của chúng tôi không thay đổi. Ông ấy nhắc lại chính sách Một Trung Quốc và cam kết của chúng tôi đối với hòa bình và ổn định trên eo biển Đài Loan. Ông ấy cũng nhắc lại cam kết của chúng tôi theo Đạo Luật Quan Hệ Đài Loan là cung cấp cho Đài Loan các phương tiện quân sự để tự vệ.”
Trong vòng vài giờ, Trung Quốc đã bày tỏ “sự không hài lòng và kiên quyết phản đối” với bình luận của ông Biden, đồng thời tuyên bố sẽ không cho phép bất kỳ thế lực bên ngoài nào can thiệp vào “công việc nội bộ” của mình.
Wang Wenbin, phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao Trung Quốc “kêu gọi phía Hoa Kỳ nghiêm túc tuân theo nguyên tắc Một Trung Quốc… thận trọng trong lời nói và hành động về vấn đề Đài Loan, và không gửi bất kỳ tín hiệu sai trái nào tới các lực lượng ly khai và ủng hộ Đài Loan – vì như vậy sẽ không gây ra thiệt hại nghiêm trọng tới tình hình trên eo biển Đài Loan và quan hệ Trung Quốc – Hoa Kỳ.”
Đài Loan nằm cách bờ biển Trung Quốc chưa đầy 177 km. Trong hơn 70 năm, hai bên đã được cai trị bởi hai thể chế khác nhau, nhưng điều đó không ngăn được Đảng Cộng Sản cầm quyền của Trung Quốc tuyên bố hòn đảo này thuộc chủ quyền của riêng mình – mặc dù họ chưa bao giờ kiểm soát nó.
Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nói rằng “sự thống nhất” giữa Trung Quốc và Đài Loan là không thể tránh khỏi và từ chối loại trừ việc sử dụng vũ lực. Căng thẳng giữa Bắc Kinh và Đài Bắc đang ở mức cao nhất trong những thập niên gần đây, với việc quân đội Trung Quốc điều động số lượng kỷ lục các máy bay chiến đấu đến gần hòn đảo này.
Phát ngôn nhân của Bộ Ngoại Giao Đài Loan Joanne Ou đã “bày tỏ sự hoan nghênh và biết ơn chân thành đối với Tổng Thống Biden và chính phủ Hoa Kỳ vì đã nhắc lại cam kết vững chắc đối với Đài Loan.”
Tại cuộc họp báo, Thủ Tướng Nhật Bản Kishida cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan.
Ông nói: “Những nỗ lực thay đổi hiện trạng bằng vũ lực, chẳng hạn như hành động gây hấn của Nga đối với Ukraine, không bao giờ được dung thứ ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nhất là ở Đông Á.”
“Với môi trường an ninh khu vực ngày càng trở nên nghiêm trọng, tôi tái khẳng định với Tổng Thống Biden rằng chúng ta cần tăng cường nhanh chóng khả năng răn đe và phản ứng của liên minh Nhật-Mỹ.”
Thủ tướng Nhật cũng tái khẳng định quyết tâm “tăng cường khả năng phòng thủ của Nhật Bản.”
(Theo Reuters)
