Người rơm và bi kịch Việt Nam

Chiếc xe container chở 39 người di dân lậu tử vong trong thùng đông lạnh, hôm 23 tháng 10, 2019. Ảnh: AP
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

Cho tới nay, vụ 39 người chết cóng trong một container trên đường vượt biên giới từ Âu Châu sang Anh vẫn còn làm dư luận bàng hoàng. Trái với những tin tức ban đầu, những nạn nhân đa phần là người Việt Nam từ hai tỉnh Miền Trung là Nghệ An và Hà Tĩnh.

Đây không phải là sự kiện đầu tiên của người Việt Nam “xuất khẩu lao động chui” mà nó đã xảy ra nhiều lần như một phong trào, nửa công khai, nửa bí mật. Hàng chục vụ lớn nhỏ như thế này đã diễn ra trong những năm tháng trước đây với nhiều bi kịch khác nhau, nhưng phải nói vụ 39 người Việt Nam chết tức tưởi trong thùng đông lạnh đóng kín đã tạo ra một sự xúc động lớn trong dư luận toàn thế giới… Chúng ta đã đồng cảm vụ việc này trên cái nhìn nhân bản.

Nhưng chế độ CSVN thì cố trốn tránh trách nhiệm bằng thái độ im lặng khó hiểu. Báo chí trong nước nói công an tỉnh Nghệ An đã bắt giữ 4 người về hành vi “tổ chức, môi giới người khác trốn đi nước ngoài” như một thành tích “vào cuộc” của cơ quan công quyền. Thật khôi hài trong khi những công ty môi giới giết người này có trụ sở tại Hà Nội đã hoạt động công khai dưới cái tên hiền hoà “Trung tâm đào tạo, tư vấn, du học Chấn Hưng” từ lâu mà nay công an mới biết nó là một đường dây buôn người! Và ở Việt Nam, đây không phải là đường dây mồi chài duy nhất có chân rết ở những vùng quê nghèo.

Không vội bàn đến những lý do đưa đến thảm cảnh, trên thực tế ai cũng thấy dù 39 người này không bị chết cóng trên đường đi chăng nữa, thì khi sống sót vào được nước Anh, cũng chưa hẳn là đến được thiên đường. 39 nạn nhân xấu số này chỉ là con số rất nhỏ trong hàng ngàn, hàng vạn người “tự nguyện” chấp nhận trở thành những người nhập cư bất hợp pháp, nên phải sống chui rúc vì sợ bị bắt vẫn là mối lo hàng ngày. Sau nữa là cuộc sống khó khăn với những công việc kiếm tiền không dễ dàng như người môi giới vẽ vời. Thân phận họ được mô tả nhẹ hơn rơm nên từ đó được người Việt Nam tại Anh gọi bằng một từ ngữ thật mỉa mai: “người rơm”.

Thế nhưng tại sao có quá nhiều thanh niên nam nữ Việt Nam lại từ chối đời sống của công dân một đất nước luôn được chính quyền rêu rao đang tiến lên thiên đường xã hội chủ nghĩa… Mà đa số họ lại chịu đem sinh mạng đánh đổi cuộc sống vô giá trị như một cọng rơm?

Cái lý do duy nhất và gần gũi nhất chính vì họ không thể tìm thấy tương lai và hạnh phúc ngay trên đất nước của mình. Phải chăng những người này có đáng tội nghiệp không khi xã hội mà họ đang sống hơn nửa thế kỷ qua chưa thấy được một tín hiệu nào soi sáng cho tương lai. Không có con đường nào dễ chấp nhận hơn con đường đánh đổi mạng sống để đi tìm một tương lai dù nơi đó thân phận họ nhẹ hơn rơm.

Hóa ra chính những người này đã sống một cuộc sống ngay trên đất nước mình còn nhẹ hơn rơm. Nên việc chấp nhận đem mạng sống đánh đổi thân phận rơm ở xứ người còn có hy vọng vươn lên hơn là sống trên sự hứa hẹn một ảo tưởng thiên đường. Sau 45 năm gọi là “giải phóng Miền Nam, thống nhất tổ quốc”, đây chính là bi kịch của người dân Việt do đảng CSVN dàn dựng.

Thảm kịch 39 người chết trên đường tìm sự sống đã để lại cho chúng ta 3 thông điệp:

1/ Đối với một số người, đời sống ở Việt Nam còn nhẹ hơn rơm và những người liều chết ra đi cho thấy là họ đã tuyệt vọng với những hứa hẹn của người cầm quyền. Hố sâu cách biệt giàu nghèo từ sự phân bố lợi tức phần lớn lọt vào tay giai cấp cán bộ và bà con thân nhân của họ, khiến mâu thuẫn xã hội bùng nổ, người dân chỉ còn biết tìm cách tháo thân bằng mọi con đường hợp pháp lẫn bất hợp pháp.

2/ Cái gọi là thiên đường xã hội chủ nghĩa đã không thuyết phục nổi những người trẻ lớn lên ngay tại cái nôi của cách mạng vô sản thời “Xô Viết Nghệ Tĩnh”. Chủ nghĩa cộng sản mà Hồ Chí Minh đã chọn lầm và mang về Việt Nam áp dụng, tuy nhất thời có thể lợi dụng mâu thuẫn các thế lực chính trị quốc tế để giành được nửa nước nhưng lại sa vào nghèo đói triền miên từ sau 1954. Như vậy ngày nay việc các nhà lãnh đạo cộng sản đang cầm quyền cứ tiếp tục trung thành với chủ nghĩa Mác-Lê, kiên định con đường tiến lên xã hội chủ nghĩa chính là một sự mù loà chính trị. Cho dù ông Nguyễn Phú Trọng có lần thừa nhận “đến cuối thế kỷ này chưa biết có xã hội chủ nghĩa hoàn thiện hay chưa”, cũng không ai hy vọng đảng CSVN nhìn thấy sự sai lầm để can đảm vứt bỏ như những nhà nước cộng sản Châu Âu từ cuối thập niên 80.

3/ Dù chúng ta không có liên hệ ruột thịt với 39 nạn nhân xấu số cũng như với gia đình họ, nhưng những cái chết tức tưởi của họ đã để lại cho mọi người một lời cảnh báo rõ ràng. Đó là thiên đường xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam là nơi dung dưỡng của nhiều loại tội phạm làm tan nát xã hội. Nếu đi tìm trách nhiệm thì trách nhiệm chính là nằm trong thành phần lãnh đạo cộng sản hiện nay, những người đang ra sức thực hiện câu “buôn dân bán nước” để củng cố quyền lực lâu dài.

Sau cùng, cái chết của 39 nạn nhân xấu số tại Anh Quốc vừa qua, là phản diện của bức tranh bi đát xã hội Việt Nam qua lăng kính phát triển bát nháo hiện nay. Vì thế, muốn chấm dứt bi kịch này của Việt Nam, phải chấm dứt sự tồn tại của một chế độ đã vô cùng bất xứng và bất lực trong việc phát triển đất nước.

Phạm Nhật Bình

 

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

BÀI MỚI

Sách "Chuyện với Thanh" và tác giả Nguyễn Thành Nam

Xã hội sẽ “tử tế” kiểu gì khi “hoàn lưu” những cuộc đấu tố trở lại?

Gieo nỗi sợ, người ta sẽ gặt được sự giả dối. Gieo đấu tố, người ta sẽ gặt sự phản trắc. Gieo thói quen kết tội người khác để bảo vệ mình, người ta sẽ tạo ra một xã hội trong đó không ai thực sự bảo vệ ai. Đến một ngày nào đó, khi chính quyền cần sự dấn thân, lòng can đảm và tinh thần trách nhiệm của công dân, điều họ nhận lại có thể chỉ là những khuôn mặt im lặng, những lời nói theo mẫu và một xã hội đã rút hết sinh khí vào bên trong.

Cuốn sách "Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng" bị thu hồi và tiêu hủy. Ảnh: Nhà xuất bản Hội Nhà Vă

Vụ Nguyễn Thành Nam và màn kịch bệnh hoạn của cả một xã hội

Càng theo dõi diễn biến của vụ việc Nguyễn Thành Nam, người ta càng nhận ra đây không phải là một vụ án “thông thường.” Điều khiến nó trở nên đặc biệt không nằm ở điều luật được áp dụng, mà nằm ở chính con người bị áp dụng điều luật ấy.

Bởi lần đầu tiên trong nhiều thập niên, một người từng công khai giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, viết sách với mong muốn làm cho người trẻ hiểu và yêu Hồ Chí Minh hơn, lại bị cáo buộc là người “tuyên truyền chống Nhà nước.”

Ông Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị Sơ kết 1 năm vận hành cơ chế mới tổ chức vào ngày 1 tháng 7, 2026. Ảnh chụp từ trang mạng Thể Thao & Văn Hóa

Điểm nghẽn của chế độ Tô Lâm

Điểm nghẽn lớn nhất của Việt Nam hôm nay không còn chỉ là thể chế hay năng lực thực thi. Điểm nghẽn sâu xa hơn là mục tiêu phát triển.

Một quốc gia sẽ đi theo đúng mục tiêu mà nó lựa chọn. Nếu mục tiêu cao nhất là duy trì quyền lực, thì mọi chính sách cuối cùng sẽ phục vụ cho việc bảo vệ quyền lực. Nhưng nếu mục tiêu cao nhất là con người và dân tộc Việt Nam, thì toàn bộ hệ thống chính trị, giáo dục, kinh tế và văn hóa sẽ phải được tổ chức lại để khai mở tiềm năng của con người.

Thủ đô Seoul của Hàn Quốc. Quốc gia này là một trong số những ví dụ thành công về việc thoát khỏi “bẫy thu nhập trung bình.” Ảnh: Gije Cho - Pexels

Bẫy thu nhập trung bình

Cái bẫy này người ta gọi là Bẫy thu nhập trung bình, thuật ngữ do hai nhà kinh tế Indermit Gill và Homi Kharas đặt ra năm 2007, khi họ đang nghiên cứu chiến lược phát triển cho các nước Đông Á.

Ý tưởng cốt lõi thì đơn giản thôi: Một quốc gia nghèo có thể tăng trưởng khá nhanh nhờ mấy lợi thế có sẵn, tài nguyên, nhân công rẻ, hay viện trợ nước ngoài. Nhưng đến một ngưỡng nào đó, mọi thứ chững lại. Lương tăng lên rồi, thế là mất luôn lợi thế “rẻ.”