Ngày 4 tháng 11 năm 2025, Tòa án Thượng thẩm Berlin II (Landgericht Berlin II) đã tuyên phán quyết sơ thẩm trong vụ việc dân sự giữa VinFast Germany GmbH và ông Phạm Nhật Vượng (nguyên đơn) với nhà báo Lê Trung Khoa (bị đơn), chủ trang thông tin Thoibao.de.
Bên nguyên cáo buộc nhà báo Lê Trung Khoa đã có những phát ngôn vô căn cứ về việc “Vingroup là tập đoàn mafia; Vingroup khủng bố Lê Trung Khoa và đặt bom trụ sở thoibao.de và VinFast đưa hối lộ cho Lê Trung Khoa.”
Theo nội dung biên bản phiên tòa, tòa chỉ chấp thuận một phần nhỏ yêu cầu của nguyên đơn, đồng thời bác bỏ phần lớn các yêu cầu còn lại.
1. Tóm tắt phán quyết của tòa án
Tòa án Berlin ra lệnh cấm nhà báo Lê Trung Khoa tiếp tục đăng tải hoặc để bên thứ ba đăng tải một video cụ thể có nội dung cáo buộc VinFast và ông Phạm Nhật Vượng “hối lộ phóng viên.”
Tuy nhiên, mọi yêu cầu khác của phía nguyên đơn đều bị bác bỏ.
Về phân bổ chi phí tố tụng, Tòa án quy định:
• Ông Phạm Nhật Vượng (nguyên đơn số 2) chịu ½ án phí và chi phí luật sư của bị đơn;
• VinFast Germany GmbH (nguyên đơn số 1) chịu 3/8 tổng chi phí;
• Bị đơn chỉ phải chịu 1/8 chi phí còn lại.
Tổng hợp lại, phía nguyên đơn phải gánh khoảng 80% chi phí tố tụng, bao gồm cả án phí tòa và chi phí luật sư của phía nhà báo.
Đây được xem là một thất bại phần lớn đối với nguyên đơn trong khía cạnh tài chính và pháp lý, dù vẫn đạt được một phần hạn chế trong việc bảo vệ danh tiếng đối với một nội dung cụ thể.
2. Ý nghĩa pháp lý và bối cảnh truyền thông
Theo thông lệ của tòa án Đức trong các vụ kiện dân sự liên quan đến truyền thông và danh dự (Persönlichkeitsrecht), phán quyết này thể hiện sự cân bằng giữa quyền tự do báo chí và quyền bảo vệ danh dự cá nhân hoặc doanh nghiệp.
Tòa chỉ ra rằng chỉ những nội dung có dấu hiệu vượt quá giới hạn đưa tin – tức là cáo buộc hành vi phạm pháp mà không chứng minh được – mới bị cấm.
Phần lớn các nội dung còn lại được tòa xem là nằm trong phạm vi phản biện, bình luận và tự do báo chí hợp pháp.
Điều này cho thấy hệ thống tư pháp Đức đề cao quyền tự do thông tin, đồng thời buộc các bên khởi kiện phải chứng minh rõ ràng thiệt hại hoặc yếu tố sai sự thật nếu muốn hạn chế báo chí.
3. Khả năng kháng cáo và triển vọng của vụ việc
Theo quy trình tố tụng dân sự của Đức, VinFast và ông Phạm Nhật Vượng có quyền kháng cáo lên Tòa Thượng thẩm Berlin (Kammergericht Berlin) trong vòng 1 tháng kể từ khi nhận bản án chính thức.
Luật sư đại diện của nguyên đơn đã cho biết sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện.
Tuy nhiên, việc Tòa sơ thẩm đã bác bỏ 2/3 yêu cầu và chỉ thừa nhận một phần nhỏ cho thấy triển vọng kháng cáo là khá hạn chế, trừ khi phía nguyên đơn có thể cung cấp chứng cứ mới hoặc lập luận pháp lý mạnh hơn chứng minh rằng các phát ngôn của nhà báo vượt quá giới hạn tự do ngôn luận.
Trong hệ thống tư pháp Đức, tòa phúc thẩm chủ yếu xem xét sai sót về pháp lý, chứ không đánh giá lại toàn bộ nội dung sự kiện, do đó khả năng thay đổi kết quả thường thấp nếu không có vi phạm rõ ràng của tòa sơ thẩm.
4. Tác động rộng hơn
Phán quyết này có thể tạo tiền lệ quan trọng cho các vụ kiện liên quan đến danh tiếng doanh nghiệp Việt Nam tại Đức, nhất là trong bối cảnh các công ty Việt mở rộng ra thị trường châu Âu.
Nó nhấn mạnh rằng:
• Truyền thông tại Đức được bảo vệ rất mạnh mẽ bởi Hiến pháp (Grundgesetz, Điều 5 – Tự do ngôn luận và báo chí);
• Doanh nghiệp nước ngoài muốn khởi kiện cần chuẩn bị hồ sơ chứng cứ rất vững chắc; và
• Tòa án sẽ cân nhắc quyền tự do báo chí hơn là bảo vệ hình ảnh thương mại, trừ khi có hành vi bôi nhọ rõ ràng và có chủ đích.
5. Kết luận
Phán quyết của Tòa án Berlin II là một thất bại cho phía VinFast, nhìn chung mang tính bất lợi do phần lớn yêu cầu bị bác bỏ và chi phí phải gánh cao.
Nếu vụ việc được kháng cáo, kết quả nhiều khả năng vẫn sẽ giữ nguyên, trừ khi xuất hiện chứng cứ hoàn toàn mới.
Dù vậy, vụ kiện này cho thấy sự khác biệt lớn giữa văn hóa pháp lý Đức và Việt Nam trong lĩnh vực báo chí – danh dự – thương mại.
LS Nguyễn Văn Đài
Nguồn: FB Nguyễn Văn Đài
