an ninh Biển Đông

Tàu tuần tra của lực lượng hải cảnh Trung Quốc di chuyển gần tàu chở container do quân đội Philippines thuê trên Biển Đông vào ngày 4 tháng 5. Ảnh: Jam Sta Rosa/ AFP via Getty Images

Ý đồ của Bắc Kinh tại Đá Hoài Ân

Sự kiện này diễn ra sau khi Trung Quốc giương quốc kỳ trên bãi đá này vào cuối tháng 4 – đây là lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ, nước này chính thức khẳng định chủ quyền trên thực địa đối với một thực thể địa lý chưa từng có người ở. Động thái này xuất hiện trong bối cảnh các cuộc tập trận quân sự chung Mỹ-Philippines đang diễn ra và các chính phủ nước ngoài đang bận rộn đối phó với những mức thuế do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt.

Tàu Trung Quốc ở Bãi cạn Scarborough tháng 6/2026. Ảnh: Ezra Acayan/ Getty Images

Chiến lược kế tiếp của Bắc Kinh ở Biển Đông

Nếu được nhìn nhận như lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ Trung Quốc chính thức khẳng định chủ quyền trên thực địa đối với một thực thể nổi không người ở, đây lại là dấu hiệu báo trước một bước ngoặt lớn trong chiến lược mở rộng quyền kiểm soát của Bắc Kinh (trên Biển Đông)…

Thủ tướng Nhật Takaichi (phải) bắt tay Tổng thống Phi Ferdinand Marcos Jr. trước cuộc hội đàm tại nhà khách Akasaka Place, Tokyo hôm 28/5/2026. Ảnh: Kiyoshi/ Pool via AP

Thấy gì từ quan hệ Nhật Bản – Philippines – Đài Loan?

Thỏa thuận được ký kết giữa Nhật Bản và Philippines, trong đó hai nước nâng quan hệ song phương lên tầm đối tác chiến lược toàn diện, bao gồm việc triển khai một thỏa thuận tiếp cận tương hỗ, cam kết hỗ trợ lẫn nhau và khởi động các cuộc thảo luận về bảo vệ thông tin quân sự mật. Bên cạnh đó, Nhật Bản dự kiến tăng cường năng lực cho Lực lượng cảnh sát biển Philippines và đang đàm phán về khả năng chuyển giao các trang thiết bị quốc phòng cho nước này…

Binh lính Hải quân Philippines đụng độ Lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc (áo phao màu cam) hôm 20/7/2026 gần chiếc tàu chiến Philippines mắc cạn tại Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) trên Biển Đông. Ảnh: Reuters

Biển Đông đang nổi sóng

Vụ va chạm giữa lực lượng Hải cảnh Trung Quốc và Hải quân Philippines tại khu vực Bãi Cỏ Mây ngay trước thềm chuỗi Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN và các đối tác ở Manila đã đẩy căng thẳng Biển Đông lên một nấc mới, đồng thời làm gia tăng đối đầu ngoại giao giữa Mỹ và Trung Quốc.

Phát ngôn nhân Lực lượng Tuần tra Bờ biển Philippines Jay Tarriela (thứ hai từ phải sang) tại cuộc họp báo hôm thứ Tư 10/6/2026 công bố phát hiện một số vật thể lớn ở Bãi cạn Scarborough, được cho là do Trung Quốc lắp đặt. Ảnh: South China Morning Post/ EPA

Biển Đông và nỗi lo COC

Chúng ta thấy tâm điểm của căng thẳng Biển Đông mới nhất nằm gần Philippines, nhưng những làn sóng chấn động đã lan rộng khắp nhiều quốc gia xung quanh.

Đặc biệt, với hai sự kiện diễn ra vào cuối tháng 5 và đầu tháng 6 đã tác động vào tình hình Biển Đông rất lớn.

Biển Đông. Ảnh minh họa: DW

Cập nhật tình hình tại quần đảo Hoàng Sa và bãi Hoàng Nham tháng 4/2026

Dưới đây là tình hình quần đảo Hoàng Sa chiếm đóng bởi Trung Quốc và vùng tranh chấp bãi Hoàng Nham thuộc chủ quyền Philippines, dựa trên báo cáo tình báo mở, hình ảnh vệ tinh từ AMTI – CSIS, Reuters, WSJ, ABC News và các nguồn độc lập khác (cập nhật đến tháng 4/2026).

Tàu sân bay thứ ba và tiên tiến nhất của Trung Quốc, Phúc Kiến, đã được đưa vào hoạt động tại một cảng ở tỉnh Hải Nam. Ảnh: SCMP - Tân Hoa Xã

Sức mạnh hàng hải của Trung Quốc lên cao

Việc ra cho mắt tàu sân bay mới mang tên “Phúc Kiến” của Trung Quốc, vừa được Chủ tịch Tập Cận Bình công bố rầm rộ gần đây, đã được truyền thông nhà nước ca ngợi là một cột mốc quan trọng trong chương trình hiện đại hóa hải quân của nước này và là bước phát triển then chốt trong tham vọng của Bắc Kinh muốn trở thành một cường quốc hàng hải.

Bản đồ Biển Đông có đường 9 đoạn do Trung Quốc tự vẽ ra. Ảnh: AFP

Làm sao để hạn chế Trung Quốc trên Biển Đông

USS Nimitz – tàu sân bay lâu đời nhất của Mỹ và là một trong những tàu sân bay lớn nhất thế giới – đã có một đợt triển khai cuối cùng đầy căng thẳng. Vào ngày 26/10 vừa qua, 1 trực thăng của USS Nimitz đã rơi xuống vùng Biển Đông. Nửa giờ sau, một máy bay chiến đấu F-18 cất cánh từ con tàu này cũng bị rơi.

Đảo Tri Tôn. Ảnh minh họa: panoramio/ Wikipedia.org

Trung Quốc lắp đặt radar trên đảo Tri Tôn, thách thức Việt Nam ở Biển Đông

Theo báo cáo của Chatham House, Trung Quốc có thể đã lắp đặt một hệ thống radar mới trên đảo Tri Tôn có vị trí chiến lược, chỉ cách bờ biển Việt Nam 130 hải lý (240km), thuộc quần đảo Hoàng Sa đang tranh chấp.

Hệ thống này được cho là có khả năng quét một vùng biển rộng lớn, từ đảo Hải Nam đến đá Subi khiến việc lắp đặt radar càng trở nên đáng lo ngại về mặt an ninh. Đây có thể được coi là một động thái có thể gây hạn chế các hoạt động của Việt Nam trong khu vực.

Bộ trưởng Quốc Phòng Đức Boris Pistorius (trái) và đồng nhiệm Philippines Gilberto Teodoro, Jr. tại Manila, Philippines, ngày 4/8/2024. Ảnh: AP - Joeal Calupitan

Philippines và Đức cam kết tăng cường hợp tác quốc phòng lâu dài

Ngày 4/8/2024, Manila và Berlin đồng thuận nhanh chóng đúc kết một thỏa thuận hợp tác quốc phòng trong năm nay nhằm đối phó với các mối đe dọa an ninh. Hai nước cũng tuyên bố cùng bảo vệ trật tự khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương dựa trên luật pháp quốc tế.

Đại diện cấp cao EU về Ngoại giao và An ninh Josep Borrell (trái) nói với Ngoại trưởng CSVN Bùi Thanh Sơn (không thấy trong hình) trong cuộc họp ở Hà Nội ngày 30/7/2024. Ảnh: Nhạc Nguyễn/ AFP/ Getty Images

Liên Âu đề nghị yểm trợ Việt Nam về vấn đề Biển Đông

EU muốn bảo đảm hòa bình tại Biển Đông và có thể giúp Việt Nam tăng cường khả năng an ninh hàng hải và an ninh mạng.

Nói với phía Việt Nam ngày 30/7/2024, Đại diện cấp cao Liên Âu về Ngoại giao và An ninh Josep Borrell cho phía Việt Nam hay như trên, trong cuộc họp báo với Ngoại trưởng CSVN Bùi Thanh Sơn sau cuộc họp []giữa hai bên] ở Hà Nội, hãng tin Reuters thuật lại.

Các tàu dân quân và Hải cảnh Trung Quốc truy đuổi các tàu của Cảnh sát biển Philippines đang hộ tống một nhiệm vụ tiếp tế đến tiền đồn của họ ở Biển Đông vào năm 2023. Ảnh: Jes Aznar - The New York Times

Bắc Kinh có thể chiếm Biển Đông mà không cần nổ súng

Bắc Kinh đã tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ tuyến đường thủy chiến lược, một tuyến đường vận chuyển quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu, nơi giàu tài nguyên năng lượng và thủy sản. Trung Quốc đã sử dụng các tài sản phi quân sự như cảnh sát biển, tàu cá và dân quân biển để bắt nạt các nước láng giềng, phong tỏa tàu  thuyền và xây dựng các căn cứ quân sự trên các đảo đang tranh chấp. 

Hoa Kỳ phải chịu một phần trách nhiệm trong việc này. Hoa Kỳ đã lên án hành vi của Trung Quốc, nhưng vì muốn tránh leo thang nên đã liên tục kiềm chế không hành động quân sự, điều này chỉ khiến Bắc Kinh trở nên táo bạo hơn…