Ngày 16/6/2026, với sự đồng thuận lưỡng đảng mạnh mẽ, Thượng viện Hoa Kỳ đã chính thức thông qua Nghị quyết số 444 (Senate Resolution 444). Văn kiện lên án ông Tập Cận Bình, Tổng Bí thư và Chủ tịch Trung Quốc, vạch rõ hàng loạt chính sách độc đoán và vi phạm nhân quyền của đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) dưới sự lãnh đạo của ông. Nghị quyết 444 được đánh giá là một trong những văn bản pháp lý có ngôn từ cứng rắn nhất từ trước đến nay của lập pháp Hoa Kỳ nhắm vào cá nhân nhà lãnh đạo cao cấp nhất của Trung Quốc.
Các điểm lên án chính trong Nghị quyết 444
Văn kiện của Thượng viện Hoa Kỳ đã liệt kê chi tiết các hành vi sai phạm, vi phạm luật pháp quốc tế và đàn áp nhân quyền được thực hiện dưới thời kỳ nắm quyền của ông Tập Cận Bình, chia thành các nhóm vấn đề lớn sau đây:
1. Đàn áp nhân quyền và diệt chủng có hệ thống
Tội ác diệt chủng tại Tân Cương: Nghị quyết tái khẳng định các chiến dịch cưỡng bức đồng hóa, giam giữ hàng loạt hơn một triệu người Duy Ngô Nhĩ và các nhóm thiểu số Hồi giáo vào các “trại cải tạo,” cưỡng bức lao động và triệt sản là hành vi diệt chủng và tội ác chống lại loài người.
Chính sách đồng hóa tại Tây Tạng và Nội Mông: Lên án chính sách đàn áp tôn giáo, văn hóa, ép buộc học sinh bản địa từ bỏ ngôn ngữ mẹ đẻ để học tiếng Hán nhằm xóa sổ căn tính dân tộc.
Đàn áp tự do tôn giáo: Gia tăng kiểm soát, phá hủy các cơ sở thờ tự và bắt bớ các tín đồ Công giáo, Thân hữu, Pháp Luân Công cùng các nhóm tôn giáo độc lập không nằm dưới sự quản lý của nhà nước.
2. Bóp nghẹt nền dân chủ tại Hong Kong
Nghị quyết nêu rõ ông Tập Cận Bình đã xé bỏ cam kết quốc tế trong Tuyên bố chung Trung Quốc-Anh năm 1984. Việc áp đặt Luật An ninh Quốc gia và các đạo luật an ninh một cách gắt gao đã phá vỡ hoàn toàn nguyên tắc “Một quốc gia, hai chế độ,” tước đoạt quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và bỏ tù hàng loạt nhà hoạt động dân chủ, chính trị gia đối lập tại đặc khu này.
3. Hung hăng quân sự và đe dọa an ninh khu vực
Leo thang căng thẳng tại Eo biển Đài Loan: Nghị quyết lên án các cuộc tập trận quân sự bao vây, khiêu khích liên tục xung quanh Đài Loan, khẳng định các hành vi đe dọa vũ lực của Bắc Kinh đang trực tiếp hủy hoại hòa bình và ổn định tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Quân sự hóa phi pháp ở Biển Đông: Cáo buộc ĐCSTQ phớt lờ Phán quyết Tòa Trọng tài Quốc tế (PCA) tháng 7 năm 2016, tiếp tục bồi đắp, xây dựng căn cứ quân sự bất hợp pháp, chèn ép, đâm húc tàu cá và tàu công vụ của các quốc gia láng giềng, vi phạm nghiêm trọng Công ước Liên Hiệp Quốc 1982 về Luật Biển (UNCLOS).
4. Đàn áp xuyên quốc gia và gián điệp công nghệ
Mạng lưới cảnh sát bí mật ở nước ngoài: Lập pháp Hoa Kỳ lên án chiến dịch “Săn Cáo” (Fox Hunt) và việc thiết lập các đồn cảnh sát bất hợp pháp trên đất Hoa Kỳ cũng như các quốc gia phương Tây nhằm theo dõi, đe dọa và cưỡng bức những người bất đồng chính kiến, người tị nạn Trung Quốc phải câm lặng hoặc quay về nước.
Tấn công mạng và đánh cắp tài sản trí tuệ: Cáo buộc chính quyền Tập Cận Bình tài trợ cho các nhóm tin tặc quy mô lớn để xâm nhập vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Hoa Kỳ, đánh cắp bí mật thương mại, công nghệ quân sự và dữ liệu cá nhân của công dân nước ngoài.
5. Thiết lập nhà nước giám sát kỹ thuật số toàn diện
Nghị quyết vạch trần việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống nhận diện khuôn mặt và “hệ thống tín nhiệm xã hội” để biến Trung Quốc thành một nhà nước giám sát chuyên chế tuyệt đối, tước đoạt hoàn toàn quyền riêng tư và tự do căn bản của người dân trong nước.
Theo Thượng viện Hoa Kỳ, “Nghị quyết số 444 là lời khẳng định rằng Hoa Kỳ không chỉ đối đầu với một thực thể địa chính trị, mà đang đứng lên chống lại một hệ thống độc tài chuyên chế do Tập Cận Bình đứng đầu – nơi các giá trị tự do, nhân quyền và luật pháp quốc tế bị chà đạp. Washington sẽ tiếp tục duy trì và siết chặt các biện pháp trừng phạt kinh tế, thị thực đối với những quan chức ĐCSTQ chịu trách nhiệm cho các tội ác nêu trên,” theo tinh thần Đạo luật Global Magnisky.
Nghị quyết cũng kêu gọi Tòa Bạch Ốc và các đồng minh quốc tế phối hợp chặt chẽ hơn nữa trong việc ngăn chặn tầm ảnh hưởng độc hại của ĐCSTQ, bảo vệ chuỗi cung ứng công nghệ toàn diện khỏi các thiết bị giám sát của Bắc Kinh và tăng cường năng lực răn đe quân sự để bảo vệ các đối tác tại châu Á.
Nguyễn Trường Phong
