Cuộc đấu tranh giữa hai thể chế chính trị dân chủ và chuyên chế trên thế giới đang có diễn biến mới, trong đó dân chủ không suy tàn và chuyên chế không thắng thế như lo ngại của những người quan tâm tới thời cuộc. Những cuộc phản kháng mạnh mẽ của người dân Trung Quốc, Iran, Nga cho thấy sự thật đó.
Hôm nay nở rộ tin đồn, rằng Iran đã hủy bỏ cảnh sát ‘đạo đức’ và đang xét lại luật bắt phụ nữ đội khăn trùm đầu.
Sự việc bắt nguồn từ câu tuyên bố của Tổng trưởng Tư Pháp Iran, Mohamed Jafar Montazeri với truyền thông ngày 4/12/2022 khi được hỏi về hiện tượng “không thấy cảnh sát đạo đức xuất hiện trên đường phố.” Ông Montazeri cho biết “vì cơ chế tạo ra nó đã bị giải thể,” theo hãng thông tấn nhà nước Iran ISNA.
Có thể nói biểu tượng tờ giấy trắng vừa tạo nên một dấu mốc trong lịch sử đấu tranh ở Trung Quốc. Nó phản ánh một tầm nhận thức mới và cao hơn trong lãnh vực đối đầu với chế độ cầm quyền. Không cần các biểu ngữ, băng rôn như trong các cuộc biểu tình truyền thống, chỉ là tờ giấy trắng đơn sơ vì đó là thứ ai cũng có sẵn, ai cũng có thể giơ lên.
Kiến thức và kỹ năng về đấu tranh bất bạo động nhiều vô số kể và sức mạnh của nó cũng vô biên. Nhiều người vẫn chưa thực sự hiểu và đánh giá đúng về phương pháp đấu tranh này.
Chưa đầy 24 giờ sau những cuộc đụng độ giữa người biểu tình với cảnh sát chống bạo động, tại tỉnh Quảng Châu, lệnh phong tỏa đã được dỡ bỏ tại ít 7 quận. Một số nơi ít bị xét nghiệm hơn. Đồng thời, người ta được tiếp xúc gần cận với người nhiễm bệnh cách ly tại nhà, theo truyền thông nhà nước.
Phong trào phản kháng ở Hoa lục là sự kiện tràn ngập các tuần báo kỳ này. Dù đầy kinh nghiệm đàn áp từ nhiều thập niên, đảng (CSTQ) vẫn bị bất ngờ trước sự thức tỉnh của một xã hội đã đến tận cùng chịu đựng zero Covid. Người dân phẫn nộ không còn sợ hãi. Một Tập Cận Bình ngạo mạn trước phương Tây trong thời kỳ đầu đại dịch, nay lâm vào thế bí, rơi vào chiếc bẫy của chính mình.
Hôm 23/11/2022, thành phố Grand-Saconnex, (lân cận Genève) Thụy Sĩ, như hàng năm, đã tổ chức vinh danh các tù nhân lương tâm Việt Nam. Tối cùng ngày, Ủy ban Thụy Sĩ-Việt Nam (Comité Suisse-Vietnam – COSUNAM) đã tổ chức buổi cơm thông tin và gây quỹ nhằm hỗ trợ các tù nhân lương tâm và gia đình của họ tại Việt Nam với sự hiện diện của trên 100 quan khách Thụy Sĩ và đồng hương…
Ngày 24/11, báo Công An Nhân Dân đưa tin “Lại thêm doanh nghiệp muốn bán lại các dự án BOT về Bộ Giao thông Vận tải.” Trước đây, bộ nầy cũng đã đề xuất mua lại 8 dự án BOT thua lỗ với số tiền lên đến 13.115 tỷ đồng (hơn 500 triệu USD). Mang tiếng là bán lại cho Bộ GTVT, nhưng thực chất vẫn là lấy tiền thuế của dân ra mà mua lại các dự án BOT thua lỗ mà thôi.
Đó là dự án tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, trải dài từ biên giới phía bắc Việt Nam đi qua một trong những cảng biển lớn nhất nước. Dự án này một lần nữa được nhắc đến vào chuyến thăm Bắc Kinh mới đây của Tổng Bí thư đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng. Tin cho biết ông Trọng đã thúc giục việc hoàn thành sớm việc đánh giá dự án đường sắt tiêu chuẩn như một phần trong nỗ lực chung thắt chặt mối hữu nghị Việt Trung.
Trong nhiều video quay lại các cuộc biểu tình ở Trung Quốc thì có một đoạn video ngắn khiến tôi chú ý. Hai bạn sinh viên trẻ, một nam một nữ, tham gia biểu tình và được hỏi vì sao họ có mặt ở đó. “Vì đây là nghĩa vụ của tôi,” cả hai đáp.
Đến đây thì tôi nhận ra giới trẻ Trung Quốc đã đi trước các bạn cùng thế hệ ở Việt Nam rất nhiều.
Thậm chí nội dung của các cuộc biểu tình cũng cho thấy sự trưởng thành về mặt chính trị của thế hệ trẻ Trung Quốc.
Tờ giấy trắng khổ A4 đã trở thành một thông điệp chung – nói lên rất nhiều mà không cần nói gì cả. Đây là một biểu tượng chống đối mạnh mẽ chế độ độc tài, chống chế độ kiểm duyệt, khống chế mọi quyền căn bản của người dân, chống “Zero Covid,” đòi dân chủ,…
Theo Le Monde và Le Figaro, thực ra khó tìm được lời giải cho làn sóng phản kháng chính sách zero Covid. Nếu Bắc Kinh cứ khăng khăng, căng thẳng sẽ tăng lên, còn nếu nhượng bộ và chấm dứt phong tỏa, dịch Covid sẽ lây lan. Mỗi ngày hiện có mấy chục ngàn ca mới, trong khi nhiều người lớn tuổi chưa được chích ngừa, vaccine Trung Quốc lại không hiệu quả nhưng vì sĩ diện, Bắc Kinh không muốn dùng vaccine RNA của phương Tây. Tập Cận Bình phải đối diện với cuộc khủng hoảng dịch tễ, xã hội và chính trị trầm trọng nhất kể từ khi lên cầm quyền, một cuộc khủng hoảng mà ông ta là người trực tiếp chịu trách nhiệm.
Tình hình Việt Nam hiện nay khá giống Venezuela giai đoạn những năm 2015-2016, kiểm soát lạm phát tốt (chỉ số lạm phát là 4-5%). Bất ngờ giá dầu giảm sâu, do các tác động bên ngoài, nhà nước Venezuela in thêm nhiều tiền, dùng đồng nội tệ để ổn định nền kinh tế, và hậu quả là kinh tế rơi vào khủng hoảng, tiền Venezuela mất giá rất nhanh, còn đời sống dân chúng như thế nào thì ai cũng biết.
