Với quy mô của VinGroup hiện nay, nếu tập đoàn này gặp khủng hoảng nghiêm trọng hoặc phá sản, hệ lụy sẽ không chỉ dừng ở phạm vi doanh nghiệp, mà có thể lan sang hệ thống ngân hàng, thị trường bất động sản, lao động… kéo theo sự sụp đổ của cả nền kinh tế Việt Nam.
Vingroup (VinSpeed), Thaco và nhiều tập đoàn được nêu đích danh trong báo chí. Họ có quyền tham gia, có tham vọng, có năng lực. Nhưng điều đáng bàn không phải là họ — mà là cơ chế dành cho họ.
Ngày 4/11/2025, Tòa án Thượng thẩm Berlin II đã tuyên phán quyết sơ thẩm trong vụ việc dân sự giữa VinFast Germany GmbH và ông Phạm Nhật Vượng (nguyên đơn) với nhà báo Lê Trung Khoa (bị đơn), chủ trang thông tin Thoibao.de.
Bên nguyên cáo buộc nhà báo Lê Trung Khoa đã có những phát ngôn vô căn cứ về việc “Vingroup là tập đoàn mafia; Vingroup khủng bố Lê Trung Khoa và đặt bom trụ sở thoibao.de và VinFast đưa hối lộ cho Lê Trung Khoa.”
Tuần rồi, một số website chuyên về kinh tế-tài chính đã tự ý đục bỏ chuyện UBND TP.HCM gửi công văn, yêu cầu các sở, ngành giám sát toàn diện Dự án Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ do Vingroup làm chủ đầu tư!
Dự án này được Vingroup đặt tên là Vinhomes Green Paradise, diện tích 2.870 héc ta, ít nhất cũng có vài trăm héc ta hình thành từ bồi đắp, lấn biển khiến nhiều người đã nghi ngại càng thêm nghi ngại.
Nhưng cũng đã có nhiều trường hợp trước đây, nhiều người từng được tặng huân chương, bằng khen, danh hiệu cao quý, rồi cuối cùng lại sa vào vòng lao lý. Trương Mỹ Lan, bà chủ Vạn Thịnh Phát; hay Phan Quốc Việt của Việt Á cũng từng được nhà nước cấp huân chương lao động hạng ba. Giờ họ đều ở trong tù với những bản án nặng nề.
Gần đây thông tin về việc xe điện VinFast liên tục cháy nổ khiến dư luận vô cùng lo lắng. Các video xe VinFast cháy, hoặc hư, phải đẩy bộ giữa đường được người dân chia sẻ chóng mặt. Kéo theo đó là những bình luận vô cùng cực đoan của đội ngũ dư luận viên được Ban Tuyên giáo giật dây.
Vì nguồn lực của quốc gia thì có hạn. Một chính phủ thông minh thì nên biết đầu tư vào doanh nghiệp nào nghiêm túc và có năng lực. Nhưng chỉ dựa vào sự thạo việc của lãnh đạo doanh nghiệp và uỷ thác mọi sự cho họ không thì chưa đủ. Nhà nước phải đóng vai trò ông kẹ, tức là phải luôn luôn giám sát, canh chừng, và đưa ra yêu cầu để thúc doanh nghiệp phải phát triển không ngừng. Đó là công thức để Nhật Bản, Hàn Quốc, lẫn Đài Loan phát triển.
Nhưng sự kiện “VinFast xuất 999 chiếc xe VF8 sang thị trường Hoa Kỳ” được tổ chức rầm rộ cũng như lời khẳng định như “đinh đóng cột” của ông Thủ tướng công an Phạm Minh Chính “VinFast đại diện cho thế hệ doanh nghiệp làm ăn đúng pháp luật” …giống như một lời công khai bảo kê cho Vingroup đã có tác dụng ít nhiều với đám “oan gia trái chủ” đang sôi sùng sục đòi tiền, đòi nhà. Mã chứng khoán của Vin đang nằm sàn, ngay lập tức trở nên xanh lét. Quả là vi diệu. Nhưng, phép màu này có kéo dài được bao lâu thì quả thực khó đoán.
Nhiều người chọn sản phẩm của Vin bởi vì “không thấy sản phẩm tốt hơn” trong cùng phân khúc. Cũng giống như nhiều người chấp nhận chế độ hiện tại, với lý do là “không thấy tổ chức đối lập nào tốt hơn!”
Đấy là lý do độc tài, toàn trị có thể tồn tại.
Một trong những cách để “không có đối lập tốt hơn” chính là việc kiểm soát truyền thông, dựa vào điểm yếu của chế độ là không có tự do ngôn luận. Khi thông tin bị kiểm soát thì người dân chỉ thấy mặt tốt của doanh nghiệp (chế độ).
Bộ Công An vừa xử lý mười người bị cho là tung tin thất thiệt, gây ảnh hưởng đến tập đoàn Vingroup. Đây không phải lần đầu tiên phía công an lên tiếng cho tập đoàn này cũng như những tập đoàn kinh tế có thế lực khác tại Việt Nam. Có điều gì khuất tất sau sự mau mắn đó?
Các tin đồn này thường bị Bộ Công An hoặc một nhà chức trách Việt Nam lên tiếng bác bỏ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy trong một số trường hợp, chỉ ít ngày sau khi tin đồn bị phủ nhận, các cơ quan nhà nước thực sự đã truy tố, bắt giam những nhân vật được nêu tên. Gần đây nhất, đó là trường hợp tỷ phú Trịnh Văn Quyết và những người lãnh đạo tập đoàn Tân Hoàng Minh.
Những chỉ dấu cho thấy sức khỏe tài chính cũng như “sinh mạng chính trị” của tỷ phú Phạm Nhật Vượng đang thực sự có vấn đề. Đã rất lâu, trên truyền thông không còn thấy xuất hiện bóng dáng cũng như phát ngôn của ông tỷ phú quyền lực nhất Việt Nam, người được coi là “vua không ngai,” là “thần đèn” có phép màu làm tăng trưởng GDP các địa phương lên 2 con số và biến những quan chức nhàng nhàng tỉnh lẻ trở thành những ngôi sao chính trị.
