Diễn Đàn Archives | Page 7 of 590

Groenland, Trump và sự trở lại của ngôn ngữ lãnh thổ trong địa chính trị phương Tây

Nguyễn Mậu Chính - Tạp chí Thế Kỷ Mới 16/01/2026

Bài tiểu luận này không nhằm trả lời câu hỏi liệu Hoa Kỳ có thể hay nên sở hữu Groenland hay không. Câu hỏi đó, trên thực tế, đã được giải quyết bởi luật pháp, chính trị và dư luận. Thay vào đó, bài viết đặt ra một vấn đề mang tính cấu trúc hơn: Điều gì xảy ra khi ngôn ngữ lãnh thổ quay trở lại trong một hệ thống quốc tế vốn được xây dựng trên giả định rằng ngôn ngữ ấy đã lỗi thời?

Người dân Trung Quốc viếng một trung tâm mua sắm mới ở quận Tongzhou, Bắc Kinh vào ngày 26 tháng 12 năm 2025. Ảnh: Adek Berry/ AFP via Getty Images

Liệu Tập có thể khiến người Trung Quốc chi tiêu nhiều hơn?

Lizzi C. Lee và Jing Qian/ Foreign Policy - Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng/ Nghiên Cứu Quốc Tế 15/01/2026

Đáng chú ý, trong bài phát biểu chính thức tại Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương, Tập đã cảnh báo rõ ràng rằng những thất bại trong việc triển khai ở cấp địa phương và các hệ thống khuyến khích sai lệch đã trở thành rào cản lớn. Ông chỉ trích quan điểm sai lầm của các quan chức địa phương về các chỉ số đánh giá hiệu quả, dẫn đến việc họ ưu tiên những “thành tựu” ngắn hạn, dễ thấy, hơn là những kết quả lâu dài, mang tính nền tảng.

Người dân Iran chặn đường phố trong một cuộc biểu tình ở Tehran, Iran vào ngày 9 tháng 1 năm 2026. Ảnh: MAHSA/ Middle East Images/ AFP via Getty Images

Những ngày cuối cùng của chế độ Iran

Hiếu Chân - Người Việt 14/01/2026

Theo các nhà quan sát chính trị, lần đầu tiên kể từ cuộc Cách Mạng Hồi Giáo Iran năm 1979 thay thế vương quyền Shah được Mỹ hậu thuẫn bằng một nhà nước thần quyền do các giáo sĩ cai trị theo luật Sharia khắc nghiệt của đạo Hồi, hiện nước này đã hội đủ các yếu tố để thay đổi thể chế thông qua sự phản kháng của người dân. Sự hội tụ các yếu tố “cách mạng” ở Iran cũng đang diễn ra ở một số quốc gia chuyên chế khác nên diễn biến tình hình ở Iran đang được theo dõi chặt chẽ.

Phim tài liệu “The General: Vietnam in the Age of To Lam” của nữ đạo diễn Laura Brickman công chiếu cho cộng đồng Việt ở vùng Wahington, DC. Ảnh: Kalynh Ngô/ Người Việt

Phim tài liệu về Tô Lâm ‘vạch trần bản chất độc tài CSVN’

Kalynh Ngô - Người Việt 13/01/2026

Phim bắt đầu bằng một cảnh tượng sống động xảy ra vào ban ngày, trên đường phố Việt Nam. Một người dùng điện thoại tường thuật lại một sự kiện đang xảy ra thì bị hành hung từ phía sau. Hình ảnh vụt tắt ngay lúc đó, người xem có thể hiểu được rằng người này gặp nguy hiểm. Cũng từ đó, bộ phim dẫn người xem đến một nhân vật có tên Tô Lâm, đi từ cuộc đời của ông khi còn là thanh thiếu niên đến khi trở thành nhân vật quyền lực nhất của nền công an trị.

Trích trong bài ông Phan Đình Diệu chuẩn bị và trình bày ở Học viện Nguyễn Ái Quốc vào năm 1975. Ảnh: FB Phan Dương Hiệu

Điều khiển học hành vi và tinh thần

FB Phan Dương Hiệu 12/01/2026

“Thông tin thực tại là cơ bản đối với hoạt động điều khiển.” Các hệ thống cần thông tin thực tại của từng cá nhân, từ đó thiết lập mạng lưới khổng lồ quan hệ của toàn xã hội, quan hệ không phải là cứng mà là quan hệ tức thời, bao gồm cả suy nghĩ, vận động tức thời.

Từ bức tranh rộng lớn tổng quát đó mà có thuật toán tối ưu quay lại điều khiển từng cá nhân nhỏ bé. Khi tất cả bị điều khiển, tất cả sẽ dần đi vào một khuôn mẫu, bị triệt tiêu sáng tạo và mất tự do.

Đại hội XIV: Giữa “tín hiệu” và “động tác giả,” phản biện về thể chế được lắng nghe đến đâu – và trong những giới hạn nào?

Lê Phi - Tạp chí Thế Kỷ Mới 12/01/2026

Giữa tín hiệu và động tác giả, ranh giới luôn mỏng. Và chính sự mỏng manh ấy làm nổi bật câu hỏi trung tâm của bài viết này: Trong một hệ thống vận hành dựa trên vô minh có tổ chức, phản biện được tiếp nhận vì nội dung hay chỉ vì thời điểm và hình thức?

Bà Hoàng Thị Hồng Thái, bức ảnh đăng trên Facebook cá nhân hôm 17 Tháng Mười Hai, 2025, kèm theo dòng chữ: “Hôm nay là sinh nhật của tôi. Tôi nhắc mình phải nhớ: ‘Dân chủ có thể được hô vang, nhưng tự do chỉ tồn tại khi con người dám bảo vệ nó.’” (Facebook Hong Thai Hoang)

Hồng Thái Hoàng và ‘dân chủ cuội’ ở Việt Nam

Trân Văn - Người Việt 11/01/2026

Hồng Thái Hoàng khẳng định: “Trong suốt từng ấy năm, chưa một lần tôi viết khác đi với công lý và quyền con người. Tôi có thể bị đe dọa, có thể bị tù đày, có thể bị triệt tiêu sinh kế, thậm chí có thể bị giết nhưng có một điều không ai làm được, không một thế lực nào có thể áp đặt hay mua chuộc ngòi bút của tôi. Tôi không viết vì đối lập. Tôi không viết để chống lại ai…

Biểu tình lan rộng khắp các thành phố Iran. Góc trái là Ali Khamenei, Lãnh tụ Tối cao Iran

Iran rung chuyển vì biểu tình: Thông điệp cứng rắn của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei

Nguyễn Mậu Chính - Tạp chí Thế Kỷ Mới 10/01/2026

Trong bài phát biểu truyền hình toàn quốc ngày hôm nay, Ali Khamenei, Lãnh tụ Tối cao Iran, đã chính thức lên tiếng về làn sóng biểu tình đang lan rộng tại nhiều thành phố trên cả nước. Nội dung và giọng điệu của bài phát biểu cho thấy chính quyền Tehran lựa chọn con đường đối đầu hơn là hòa giải.

Facebooker Hồng Thái Hoàng bị bắt với cáo buộc "chống nhà nước" vì những bài viết phản biện ôn hòa. Ảnh: FB Amy Truc Tran

Hoàng Thị Hồng Thái bị bắt – Khi nỗi sợ hãi trở thành chính sách

Trần Nam Anh - FB Tran NamAnh 10/01/2026

Tôi mới theo dõi cô Hồng Thái Hoàng chưa lâu, nhưng chừng ấy thời gian cũng đủ để nhận ra một điều: Các bài viết của cô có nền tảng hiểu biết rõ ràng, lập luận mạch lạc, giọng điệu ôn hòa và nhất quán theo tinh thần khai dân trí. Không hô hào, không kích động, không cảm tính. Chỉ có luật pháp, lý lẽ và trách nhiệm công dân.

Một người biểu tình giơ dấu hiệu chiến thắng khi giao thông chậm lại trong các cuộc biểu tình ở Hamedan, Iran, vào ngày 1/1/2026. Ảnh: Mobina/ Middle East Images/ AFP via Getty Images

Có gì mới trong làn sóng biểu tình lần này ở Iran?

Saeid Golkar và Jason M. Brodsky/ Foreign Policy - Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng/ Nghiên Cứu Quốc Tế 09/01/2026

Các cuộc biểu tình năm 2025 bắt nguồn từ một cú sốc kinh tế. Sự sụp đổ của đồng rial, lạm phát gia tăng, và tình trạng thất nghiệp lan rộng đã làm bùng lên sự phẫn nộ trong giới chủ cửa hàng, thương nhân, tầng lớp trung lưu thành thị, và sinh viên.

Tại khu chợ Grand Bazaar và các chợ Lalehzar và Alaeddin ở Tehran, các tiểu thương quyết định đóng cửa hàng và xuống đường biểu tình. Thông điệp của họ rất rõ ràng: Sụp đổ kinh tế và sai lầm trong cai trị chính trị là không thể tách rời.

Lớp băng ở Greenland đã tan chảy nhanh hơn gấp sáu lần so với bình thường kể từ thập niên 1980s, và quá trình tan chảy này có thể tiếp tục diễn ra trong nhiều thập niên ngay cả khi con người giảm đáng kể lượng khí thải carbon. Ảnh: Popular Science

Greenland – Câu chuyện quyền lực trên đảo băng

Chu Đông Gia - Tạp chí Thế Kỷ Mới 09/01/2026

Với chỉ hơn 57.000 cư dân, Greenland là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, có chính phủ và nghị viện riêng. Nhưng điều làm thế giới đổ dồn ánh nhìn không phải là dân số hay văn hóa Inuit đặc sắc của họ, mà là ba chữ mang trọng lượng chiến lược: Khoáng sản, vị trí, và khí hậu.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Việt bị bắt và khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua show nhạc “Về đây bốn cánh chim trời.” Ảnh: CAHN

Hình sự hóa thực thi chính sách, tư nhân còn “dám” kinh doanh?

Doãn An Nhiên - Tạp chí Thế Kỷ Mới 06/01/2026

Nghị quyết 68/2025 đặt mục tiêu phát triển khu vực kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, một số vụ việc hình sự hoá hoạt động kinh doanh gần đây – trong đó có trường hợp Công ty Ngọc Việt liên quan đến tổ chức sự kiện biểu diễn – cho thấy một nghịch lý đáng lưu ý trong thực thi: Quyền được mở rộng nhưng rủi ro thể chế chưa được “giải phóng” tương ứng.