Ủy Ban Nhân Quyền LHQ từng phán quyết ra sao trong vụ việc cầm tù nhà báo?

Nhà hoạt động Đỗ Nam Trung tại phiên tòa hôm 16/12/2021 ở Nam Định. Ảnh VOA (screenshot of Bao Ve Phap Luat)
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

Như đã biết thì Việt Nam vừa có ba phiên toà xử các nhân vật vì tội tàng trữ, tuyên truyền chống phá Nhà nước. Ở phiên toà nào thì lập luận cũng đơn giản là luật thì phải theo, không nên nói nhiều, nhà nước pháp quyền thì phải thế.

Tuy nhiên, thời kỳ quốc tế thì Việt Nam với tư cách là một quốc gia của Liên Hiệp Quốc cũng phải tuân thủ luật pháp và nghĩa vụ quốc tế. Đây cũng là nhu cầu của Việt Nam trong nhiều quan hệ với nước lớn, công lý dựa trên luật pháp như ta hay nghe.

Vậy pháp luật quốc tế nói gì về việc bắt một người vì người đó trả lời phỏng vấn báo chí nước ngoài và viết lách có nội dung làm Nhà nước không hài lòng?

Ngắn gọn, Ủy Ban Nhân Quyền (UN Human Rights Committee) từ chối lập luận cho rằng một chính quyền có thể bỏ tù người phát ngôn vì cho rằng cô ta không đưa ra chứng minh thuyết phục khi chỉ trích chính quyền tham nhũng, và rằng ngôn luận đó có thể gây phương hại cho công cuộc đấu tranh thống nhất dân tộc. Nói cách khác, chuyện bảo vệ uy tín của cho chính quyền không liên quan gì đến chuyện một dân tộc có thống nhất hay không.

Năm 1991, một nhà báo người Cameroon tên là Albert Womah Mukong gửi bị vong lục (communication) lên Ủy Ban Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc (được thành lập theo Công Ước về Quyền Dân Sự, Chính Trị) khiếu nại chính quyền Cameroon vi phạm một số quyền con người của ông.

Cụ thể, Womah Mukong cho rằng chính quyền Cameroon đã bắt giam, kết án tù ông vì (1) ông đã viết một vài tài liệu, cuốn sách phê phán tình hình chính trị, chỉ trích chính quyền Cameroon làm trì trệ đất nước, mô tả lại trải nghiệm khắc nghiệt của ông khi bị tạm giam, cũng như kêu gọi thiết lập nền dân chủ đa đảng tại quốc gia này, và (2) ông đã trả lời phỏng vấn BBC trong thời gian ông lưu trú ở Anh, và tiếp tục lên án giới chức Cameroon. Tất nhiên là sách và các tác phẩm của Womah Mukong, ví dụ như quyển Tù Nhân không Tội Ác (Prisoner without a Crime), đều bị chính quyền Cameroon cấm lưu hành. Tại thời điểm của khiếu nại, Womah Mukong đã được phóng thích.

Để phản hồi, chính quyền Cameroon thì cho rằng họ bắt Womah Mukong là căn cứ theo Pháp lệnh số 62/OF/18 năm 1962 về tội “đầu độc công luận trong nước và quốc tế” thông qua buổi phỏng vấn với BBC. Chính quyền Cameroon nói rằng Womah Mukong không thể chứng minh rằng các cáo buộc của ông về tệ nạn tham nhũng tràn lan, và Womah Mukong đã đổ lỗi cho người dân Cameroon vì sự chậm tiến của quốc gia mình. Vì vậy, nhà cầm quyền nói rằng hành vi của Womah Mukong đã phá hoại công cuộc đấu tranh lâu dài của dân tộc Cameroon nhằm tiến tới thống nhất dân tộc. Cần lưu ý rằng Cameroon chịu sự phân chia, nội chiến nặng nề từ cộng đồng dân nói tiếng Pháp và nói tiếng Anh. Xung đột kéo dài đến tận ngày hôm nay.

Trên cơ sở đó, chính quyền Cameroon đề nghị Ủy Ban Nhân Quyền hai vấn đề (1) tuyên bố rằng Pháp lệnh 62 (vào thời điểm khiếu nại đã bị bãi bỏ) là nằm trong phạm vi giới hạn quyền được phép của Công Ước (nhằm mục đích an ninh quốc phòng), và (2) khi xem xét Pháp lệnh 62 có nằm trong phạm vi giới hạn không thì phải đánh giá thêm tình hình chính trị, văn hoá, lịch sử của Cameroon.

Ủy Ban Nhân Quyền không giải thích nhiều cho kết luận của mình, nhưng Ủy Ban từ chối lập luận của chính quyền Cameroon và đồng ý với khiếu nại của Womah Mukong. Quan điểm của Ủy Ban đó là biện pháp hạn chế của chính quyền Cameroon trong vụ việc này (bắt bỏ tù người phát ngôn vì lý do cho rằng phát ngôn của họ “không được chứng minh đầy đủ,” và “ảnh hưởng đến công cuộc đấu tranh thống nhất dân tộc”) là không thoả đáng, không cần thiết cho mục đích bảo vệ thống nhất dân tộc, dù là nó mong manh. Ủy Ban cũng cho rằng đàn áp các tiếng nói ủng hộ dân chủ đa đảng và nhân quyền không thể giúp đạt được mục tiêu bảo vệ và thúc đẩy đoàn kết dân tộc. Quan điểm này về sau được đưa vào Bình Luận Chung của Liên Hiệp Quốc về quyền tự do ngôn luận.

Sau đó, vào năm 2005, Ủy Ban một lần nữa kết luận Cameroon vi phạm quyền tự do ngôn luận của một nhà báo khi chính quyền Cameroon tiến hành bắt bớ và tra tấn sau khi nhà báo này đưa ra các báo cáo về bạo lực của cảnh sát.

Link hai vụ việc để tham khảo:

Tất nhiên đây là về mặt pháp lý thực định. Về mặt triết lý sau quyết định này còn dầy dặn hơn nữa chứ không hời hợt như một số lý luận ủng hộ bản án của chính quyền. Chúng ta có thể tranh cãi về mặt chính trị rằng Ủy Ban làm vậy là áp đặt giá trị phương Tây, hoặc làm hỏng công cuộc đấu tranh của người Cameroon. Nhưng pháp lý thì vẫn là pháp lý, và nó phải được tuân theo, ít nhất là để đánh giá một quốc gia có đang nói sai về mức độ tuân thủ cam kết quốc tế về quyền con người của mình hay không.

Luật Sư Lê Nguyễn Duy Hậu

Nguồn: FB Le Nguyen Duy Hau

 

 

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

BÀI MỚI

Thực trạng người lao động trẻ tại Việt Nam và giải pháp

Theo thống kê của Tổng cục Thống kê Việt Nam, số người lao động trẻ từ 15 tuổi lên là 52,4 triệu, chiếm 53,3% tổng dân số.

Thời gian qua, tình trạng thu nhập thấp và việc làm bấp bênh nói lên thực trạng khó khăn của người lao động Việt Nam, nhất là trong giới lao động trẻ.

Các chuyên gia nói gì? Đâu là nguyên nhân và giải pháp?

Hội thảo ‘Hứa hẹn của Hà Nội, Thực trạng Nhân quyền tại Việt Nam’ trước phiên Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát (UPR) của CHXHCN Việt Nam

Một ngày trước phiên Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát (UPR) của CHXHCN Việt Nam, tám tổ chức nhân quyền Việt Nam và quốc tế sẽ cùng tổ chức một hội thảo vào ngày 6 tháng 5 năm 2024 để báo động tình trạng vi phạm nhân quyền đang tiếp diễn ở Việt Nam hiện nay.

Hội thảo “Hứa hẹn của Hà Nội, Thực trạng tại Việt Nam & hành động để tranh đấu cho nhân quyền” sẽ quy tụ các chuyên gia và nhà hoạt động nhân quyền.

Lãnh đạo Hoa Kỳ (giữa), Nhật Bản (phải) và Philippines họp thượng đỉnh tại Washington DC hôm 11/4/2024. Ảnh: Reuters

Thế trận an ninh mới ở Á châu: Việt Nam có thể bình thản được bao lâu?

Cuộc gặp thượng đỉnh ba bên Mỹ – Nhật Philippines hôm 11/4/2024 được nhận định đã truyền đi nhiều tín hiệu về một thế trận mới ở Châu Á nói chung và Biển Đông nói riêng. Tổng thống Philippines Marcos nói “nó sẽ thay đổi cục diện trong khu vực, ở xung quanh Biển Đông, ở ASEAN, ở châu Á.”

… Ba nước tuyên bố bảo vệ các nguyên tắc của Luật biển Quốc tế đối với Biển Đông, lên án các hành động hung hăng của Trung Quốc đối với Philippines tại bãi Cỏ Mây hơn một năm qua. 

Tổng Thống Joe Biden (giữa) đón ông Fumio Kishida (phải), thủ tướng Nhật, và ông Ferdinand Marcos Jr, tổng thống Philippines, tại Toà Bạch Ốc, 12/4/2024. Ảnh: Andrew Caballero-Reynolds/AFP via Getty Images

Biden nỗ lực tăng cường liên minh Mỹ-Nhật-Philippines chống Trung Quốc

Hội nghị thượng đỉnh ba bên giữa Mỹ, Nhật Bản và Philippines gửi đi một thông điệp mạnh mẽ tới Trung Quốc, nhấn mạnh rằng hành động của Bắc Kinh bị xem là “sự đe dọa an ninh” và xem Trung Quốc là “kẻ ngoài lề trong khu vực.”

Các nhà lãnh đạo đồng minh nhấn mạnh cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế ở Biển Đông và tuyên bố tuần tra chung ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, thể hiện mặt trận thống nhất chống lại hành vi hung hãn của Trung Quốc.